Het financieel plan: niet het favoriete onderwerp van de gemiddelde start-up founder. Niettemin is zo’n plan erg belangrijk. Het toont de financiële staat van je onderneming en waar je naartoe wil. En dat is cruciaal voor allerhande betrokkenen, van je mede-oprichters tot je investeerders. Daarom geven we je een introductie in de wondere wereld van het financieel plan en delen we onze tips over hoe je die het beste opmaakt.

Je financieel plan als spiegel

Een spiegel is de beste metafoor voor een financieel plan. Zo’n plan weerspiegelt namelijk een aantal elementen van je start-up voor verschillende betrokkenen:

  1. Het toont je visie, strategie, ambitie en wat je al bereikte. Het presenteert wat je al deed, wat je kan doen en wat je wil doen.
  2. Het dwingt oprichters om realistisch na te denken over hun bedrijf en het helpt hen om snel beslissingen te maken. Daarnaast moet je als start-up veel assumpties maken, over bijvoorbeeld je klanten of je kosten. Een financieel plan dwingt je om die kritisch te bekijken.
  3. Het reflecteert de staat, noden en toekomstperspectief van een start-up aan investeerders. Het toont ook waar je nog hulp kunt gebruiken (waarvan je zeker niet bang moet zijn om die te vragen).

Verkeerd, out-of-date en te optimistisch

Niettemin is het financieel plan geen onfeilbaar instrument. Het heeft ook beperkingen die je moet inzien, zeker als start-up:

  1. Een financieel plan klopt nooit, want je business verandert constant. Je planningen timing kunnen daarom erg plots verschuiven.
  2. Een financieel plan is altijd out-of-date, omdat start-ups, zeker in de vroege fasen, vaak snel een pivot of verandering van business model moeten maken.
  3. Een financieel plan is altijd optimistisch, omdat je als start-up nu eenmaal snel moet schalen. Bijna elk vroeg financieel plan zal bijvoorbeeld omzet overschatten en kosten onderschatten.

Dat betekent uiteraard niet dat een financieel plan nutteloos is. Het is een cruciaal instrument om de resultaten van je start-up in te schatten. Maar zelfs wanneer het niet 100% juist is, zal het nog steeds als spiegel dienen voor verschillende factoren om je start-up beter te begrijpen. Stakeholders zoals investeerders weten trouwens dat je financiële plan niet feilloos is. Het is vooral belangrijk omdat het je dwingt een voorspelling te maken, en zelfs wanneer die niet juist is toont het iets over je bedrijf.

Financieel plan: de basis

De basis van een financieel plan is relatief simpel en bestaat uit twee elementen: omzet en kosten. In je financieel plan belicht je beide zaken en projecteer je ze op een gekozen periode, bijvoorbeeld een maand, eenkwartaal of een jaar.

Daarbovenop vermeld je idealiter ook een samenvatting van je gehele resultaat en een cash-flowplanning. Dit belicht hoe snel cash binnenkomt en uitgaat (belangrijke noot: cash op je bankrekening is iets anders dan je omzet, want niet alles wat je factureert komt onmiddellijk binnen).

Wil je concreet weten hoe zo’n plan eruit ziet? Belfius heeft een tool om een financieel plan op te stellen, en het Beroepsinstituut vanErkende Boekhouders en Fiscalisten stelt een voorbeeld ter beschikking.

Samen met onze expert aan je financieel plan werken? Meld je aan voor onze accelerator!

Top-down of bottom-up

Een centraal element van een financieel plan is de voorspelling van je kosten en inkomsten. En dat kan je top-down of bottom-up doen.

Bij een top-down voorspelling vertrek je van de grootte van de markt. Vervolgens bereken je welk percentage je daarvan zal opeisen. Daarop baseer je de omzet die je zal halen, en de kosten die je moet maken om die omzet te realiseren. Een bottom-up projectie zet dit model op zijn kop. Je begint hier van de omzet die je nu al maakt, of weet dat je zal halen. En daarop bouw je voort om je toekomstige omzet en uitgaven te berekenen.

Doorgaans is de vuistregel dat bottom-up projecties meer realistisch zijn en te verkiezen zijn boven top-down projecties. Niettemin moetje beide methoden met elkaar vergelijken en kijken welke het beste werkt voor jouw situatie.

Bron

Hou je doelgroep in het oog

Belangrijk bij het opstellen van je financieel plan is om je doelgroep in gedachte te houden. Enkele typische doelgroepen zijn je mede-oprichters (en jezelf), de bank, de overheid en investeerders. Voor iedere doelgroepen zijn er weer andere elementen van belang.

Voor de founders ligt de nadruk op beslissingen nemen. Je wil dus snel evalueren of je strategie werkt, en of je ergens moet bijsturen. De vergelijking maken tussen wat je voorspelde in je plan, en hoe de realiteit uitdraaide is hier cruciaal.

Een financieel plan voor de bank of de overheid (wanneer die een lening verstrekt) legt de nadruk op terugbetalingscapaciteit. Toon duidelijk de cijfers die bewijzen of je de lening kan terugbetalen.

Investeerders willen ten slotte weten hoe je jouw groei gaat verwezenlijken. Groei is cruciaal voor hen aangezien ze op binneneen bepaalde termijn hun kapitaal willen terugverdienen. Er is wel een verschil tussen business angels en Venture Capitalists (VC). Business angels willen doorgaans sneller winst maken, zodat hun vroege investering als de bliksem begint te renderen. Een VC of durfkapitalist zal eerder kiezen voor steile groei op basis van hoge kosten. Voor hen is verlies maken minder een probleem.

Een apart financieel template bouwen in bijvoorbeeld Excel of Google Sheets kan nuttig zijn voor elk van deze drie doelgroepen. Zo kan je snel aanpassen en op een correcte manier rapporteren aan elke groep

Frequently Asked Questions

Hieronder vind je een reeks vragen die we vaak krijgen van start-ups, en onze antwoorden daarop.

Voor welke termijn maak je best een financieel plan?

Afhankelijk van je sector, en de ontwikkelingstijd van je product of technologie, plan je best enkele jaren vooruit. Minimaal 1 of 2 jaar, doorgaans 3 jaar. Niettemin hangt dit af van je doelpubliek. Een jaarplan is nuttig om the big picture uit te lichten en om strategisch te plannen. Een kwartaalplan leg je voor aan je raad van bestuur en andere eventuele stakeholders. Een maandplan is dan weer nuttig om snel intern bij te sturen.

Hoe gedetailleerd moet een financieel plan zijn?

Dat hangt opnieuw af van je doelgroep. Een VC wil misschien je customer acquisition cost zien in het financiële plan, maar voor een bank is dat cijfer minder nuttig. Een te gedetailleerd financieel plan geeft vaak de indruk dat je start-up stabieler is dan die eigenlijk is. Een korter financieel plan dat je snel bijstuurt is vaak beter als een lang, ingewikkeld plan dat moeilijk te ontwarren is.

Hoe zet ik een financieel plan in mijn pitch deck?

In je pitch deck verwerk je inderdaad vaak een financieel plan. In de eigenlijke presentatie mag dat een korte versie zijn, waar alleen de belangrijkste punten instaan. Voorzie wel back-up cijfers, zodat je elke vraag kan beantwoorden en meer in detail kan gaan waar nodig.

Hoe lang duurt het opstellen van een financieel plan?

Een vuistregel is om maximaal een halfuur te nemen om je financieel plan aan te passen en up-te-daten. Aan je eerste financiële plannen zal je natuurlijk langer moeten werken, maar nadien zou je snel aanpassingen moeten doen. Dit dwingt je om een modulair en flexibel plan te maken. En zo geraak je niet verloren in eindeloze cijfers en metrics. De mindset om snel aan te passen en te schakelen stel je dus best centraal. Indien je een belangrijke presentatie moet geven mag zo’n plan natuurlijk wel langer duren om te maken.

Veelvoorkomende fouten

Enkele veelvoorkomende fouten die we vaak tegenkomen bij start-ups:

Overschatten snelheid omzet

Omzet binnenhalen kost tijd. Na het afsluiten van een deal kan het makkelijk nog enkele maanden duren voordat je de eerste inkomsten ziet, zeker als je met grote bedrijven werkt. Nieuwe start-ups overschatten vaak hoe snel omzet tot bij hen zal raken.

Omzet vraagt ook kosten

Om omzet te genereren moet je ook kosten maken. Als je bijvoorbeeld projecteert dat je je verkoop zal verdubbelen, dan zal dit zeer vaak betekenen dat je meer mensen moet aannemen. En kosten tellen natuurlijk ook op. De bottom-up methode van je omzet voorspellen brengt dit trouwens beter in kaart. Je vertrekt zo van een bestaande situatie, inclusief je kosten, en je projecteert zo verder.

Management kost ook tijd (en geld)

De tijd die je steekt in managementtaken, van HR tot administratie, zijn makkelijk om te vergeten. Niettemin kosten deze taken ook tijd, en naarmate je start-up groeit zullen ook zij meegroeien.

Top-down projecteren

Een top-down projectie van je omzet zal in veel gevallen fout zijn. Niettemin is het verleidelijk om op die manier te denken, zeker omdat je zo snelle groei kan projecteren. Probeer het daarentegen realistisch te houden, en steeds de vergelijking te maken met je bottom-up projectie.

Een te complex plan

Een laatste veelgemaakte fout is om te veel details te plaatsen in je financieel plan. Zo’n plan moet je in staat stellen om snel aanpassingen te maken, en informatie te communiceren naar stakeholders. Door een plan te overladen met cijfers zorg je dat jij en je doelpubliek het bos niet meer door de bomen ziet.

Meer informatie nodig? Dat vind je op de volgende link